Pojęcia ekonomiczne i prawne: 2011

czwartek, 8 grudnia 2011

Certyfikat energetyczny

Podstawą prawną na poziomie Unii Europejskiej jest Dyrektywa w sprawie charakterystyki energetycznej budynku. To ona narzuca konieczność wprowadzenia odpowiednich regulacji, prawnych mających na celu wprowadzenia obowiązkowego certyfikowania budynków najpóźniej od dnia 1 stycznia 2009 roku. Charakterystyczne jest tutaj, że Dyrektywa nie narzuca ścisłych, uniwersalnych zasad oceny jakości energetycznej budynku, pozostawiając szczegółowe przepisy poszczególnym krajom członkowskim. Dyrektywa określa jedynie zakres celów, które muszą być osiągnięte metodami lokalnymi. Z tego powodu zasady obliczeń są właściwe dla danego kraju.

W Polsce wprowadza ją nowelizacja ustawy Prawo Budowlanej z dnia 19 września 2007 roku. W owej nowelizacji zawarto wszelkie potrzebne informacje nt implementacji dyrektywy. Zgodnie z nią wszystkie nowo powstające oddawane do użytku budynki oraz budynki lub lokale podlegające zbyciu lub wynajmowi podlegają certyfikacji. Oznacza to, że każdy taki budynek lub lokal musi posiadać świadectwo charakterystyki energetycznej (certyfikat), określający wielkość energii wyrażoną w kWh/m2/rok niezbędną do zaspokojenia różnych potrzeb związanych z użytkowaniem. Dokument taki jest ważny przez 10 lat.[Nowelizacja Ustawy Prawo Budowlane z dnia 19 września 2007, Dz.U. 2007 nr 191 poz. 1373] Ponadto w przypadku opracowania świadectwa charakterystyki energetycznej budynku o powierzchni użytkowej przekraczającej 1000 m2, który jest zajmowany przez organy administracji publicznej lub, w którym świadczone są usługi znacznej liczbie osób, jak dworce, lotniska, muzea, hale wystawiennicze, świadectwo charakterystyki energetycznej powinno być umieszczone w widocznym miejscu w budynku. [Nowelizacja Ustawy Prawo Budowlane z dnia 19 września 2007, Dz.U. 2007 nr 191 poz. 1373]

Cechy franczyzy

Istota systemu polega na tym, że franczyzodawca nadaje swoim poszczególnym franczyzobiorcom prawo oraz nakłada na nich obowiązek prowadzenia działalności zgodnie z jego koncepcją. W ramach umowy sporządzonej na piśmie oraz w zamian za bezpośrednie lub pośrednie świadczenia finansowe uprawnienie to upoważnia indywidualnego franczyzobiorcy do korzystania z nazwy handlowej franczyzodawcy, jego znaku towarowego lub usługowego, metod prowadzenia działalności gospodarczej, wiedzy technicznej, systemów postępowania i innych praw własności intelektualnej lub przemysłowej, a także do korzystania ze stałej pomocy handlowej i technicznej franczyzodawcy.

CBI - Przegląd CBI w Wielkiej Brytanii

Raport brytyjskiej organizacji zrzeszających przedsiębiorców mający na celu pokazanie nastrojów gospodarczych panujących na wyspach. Raport publikowany jest w dwóch formach: co kwartał i co miesiąc. Można w nim znaleźć wskaźniki dotyczące oceny sektora przemysłowego i usług. Respondenci odpowiadają również na pytania o ocenę poziomu produkcji, sprzedaży, cen sprzedaży, zapasów oraz zamówień eksportowych i importowych.

Capacity Utilization - Wskaźnik wykorzystania dóbr kapitałowych

Wskaźnik ten mierzy stopień wykorzystania dóbr kapitałowych podczas procesu produkcyjnego. Maksymalny poziom 100% traktowany jest przez amerykański bank centralny FED jako poziom produkcji przy zastosowaniu wszystkich dostępnych kapitałowych czynników produkcji. Badania pokazały, że krytyczną wartością jest poziom 81,5%. Jeżeli wskaźnik ten jest wyższy od tej wartości wówczas w gospodarce rodzi się presją inflacyjna na wzrost PPI.

Bilans płatniczy

to zestawienie wszystkich rzeczywiście dokonanych transakcji o charakterze ekonomicznym między podmiotami krajowymi i ich partnerami zagranicznymi w określonym czasie czyli w ciągu roku. Składa się on z dwóch podstawowych części tj. rachunek obrotów bieżących i rachunek kapitałowy.

Bilans obrotów bieżących np. bilans handlowy (tj. eksport i import ) : obroty towarowe tj. handlowe, usługi związane z wysyłką towarów, inne usługi transportowe, podróże zagraniczne, dochody z inwestycji zagranicznych, inne towary, usługi, i dochody dotychczas nie zajęte, transfery nieodpłatne.

Obroty handlowe tj. odpłatny eksport i import towarów, darowizny, transakcje towarowe dokonywane w ramach przedsiębiorstw międzynarodowych mających swoje filie w wielu krajach świata, dostawy dóbr na podstawie porozumień leasingowych.

Wysyłka towarów tj. transakcje usługowe związane z przewozem towarów w handlu zagranicznym np. frachty, ubezpieczenie towarów, inne usługi towarzyszące wysyłce towarów.
Inne usługi transportowe tj. obejmują płatności związane z przewozami pasażerów i ich bagażu, usługi portowe np. zaopatrywanie statków obcych bander w artykuły niezbędne do ich prawidłowego funkcjonowania, wyładowywanie towarów, pilotaż, holowanie, opłaty za korzystanie z portów morskich i lotniczych, usługi naprawcze, czarterowanie samolotów i statków.
Podróże zagraniczne tj. wartość ogółu sprzedanych w kraju cudzoziemcom towarów i usług oraz towary i usługi zakupione przez własnych obywateli za granicą ( są to wartości szacunkowe )
Dochody- wpływy z tytułu inwestycji dokonanych za granicą oraz wydatki związane z obcymi inwestycjami w kraju ( dochody możemy podzielić na dywidendy i procenty gdzie dywidendy są dochodami wynikającymi z inwestycji bezpośrednich zaś procenty wiążą się z inwestycjami o charakterze finansowym i obejmują odsetki od kredytów zagranicznych, wkładów bankowych, obligacji oraz dywidendy akcji zgromadzonych w ramach inwestycji portfelowych tj. pośrednich.
Transakcje prywatne i rządowe

W ramach rządowych są to np. płatności związane z utrzymaniem placówek dyplomatycznych oraz wydatki wojskowe.

W ramach prywatnych np. płace i inne wynagrodzenia pracowników sezonowych, dochody z tytułu posiadania aktywów poza finansowych np. dochody z patentów, licencji, praw autorskich a także dochody z nieruchomości, ubezpieczenia poza towarowe oraz usługi telekomunikacyjne, pocztowe, prowizje agencyjne, abonamenty czasopism, szkolenia, badania naukowe itp.

Transfery nieodpłatne obejmują jednostronne dostawy towarów, usług lub walorów pieniężnych między podmiotem krajowym i zagranicznym bez jakiejkolwiek rzeczowo-finansowej rekompensaty ; prywatne i rządowe.

W ramach prywatnych np. przekazy osób przebywających za granicą ponad rok wartość majątku przesiedleńczego osób uważanych za emigrantów.
W ramach rządowych np. przekazy rent i emerytur, składki do różnych organizacji międzynarodowych, stypendia dla cudzoziemców i płacone przez nich podatki, darowizny rządu, umorzenia długów zagranicznych, subsydia budżetowe.

Rachunek kapitałowy tj. ogół transakcji kapitałowych które dzielimy na dwie podgrupy transakcje obejmujące rezerwy walutowe kraju, pozostałe kapitały z wyjątkiem rezerw.

Przepływy środków kapitałowych należących do władz finansowych państwa które używa ich dla potrzeb regulacji bilansu płatniczego np. dewizy, inne należności zagraniczne, złoto monetarne, pozycja rezerwowa w międzynarodowym funduszu walutowym SDR tj. specjalne prawa ciągnienia.

Transakcje kapitałowe dzielą się na inwestycje bezpośrednie, pośrednie( portfelowe) oraz pozostałe kapitały ( pożyczkowe )

Bezpośrednie oznaczają lokatę kapitału w zagranicznych firmach lub obcego kapitału w przedsiębiorstwach krajowych i mają na celu uzyskiwanie możliwości trwałego wpływu na kierunki rozwoju firmy i osiąganie płynących z tego tytułu zysków.
Pośrednie mają na celu głównie osiągnięcie możliwie najwyższych dochodów bez aktywnego angażowania się w politykę rozwojową przedsiębiorstwa np. lokaty zagraniczne w papierach wartościowych np. rządowych ( obligacje ) i prywatnych.
Pozostałe kapitały krótko i długo okresowe transakcje polegające na bieżących zmianach wkładów znajdujących się na zagranicznych rachunkach bankowych ( kredyty krótkoterminowe ) oraz udzielanie lub przyjmowanie pożyczek o okresie spłaty przekraczającym 1 rok ( kredyty długoterminowe )
Bilans płatniczy zamykany jest saldem błędów i opuszczeń.
W jaki sposób równoważy się bilans płatniczy?

Bilans banku

Aktywa

I. Kasa, środki w Banku Centralnym

1. A vista

2. Rezerwa obowiązkowa

3. Inne środki

II. Dłużne papiery wartościowe uprawnione do redyskontowania w Banku Centralnym

III. Należności od innych instytucji finansowych

1. A vista

2. Terminowe

IV. Należności od klientów i sektora budżetowego

V. Dłużne papiery wartościowe

1. Emitentów państwowych

2. Innych emitentów (w tym odkupione, własne)

VI. Akcje, udziały i inne papiery wartościowe o zmiennej kwocie dochodu

VII. Akcje i udziały w jednostkach zależnych

1. W instytucjach finansowych

2. W pozostałych jednostkach

VIII. Akcje i udziały w jednostkach stowarzyszonych

1. W instytucjach finansowych

2. W pozostałych jednostkach

IX. Akcje i udziały w innych jednostkach o stałej kwocie dochodu

1. W instytucjach finansowych

2. W pozostałych jednostkach

X. Wartości niematerialne i prawne

1. Koszty organizacji poniesione przy założeniu lub późniejszym rozszerzeniu spółki akcyjnej

2. Wartość firmy

3. Inne wartości niematerialne i prawne

4. Zaliczki na poczet wartości niematerialnych i prawnych

XI. Rzeczowy majątek trwały

1. Nieruchomości

2. Pozostałe środki trwałe

3. Inwestycje rozpoczęte

4. Zaliczki na poczet inwestycji

XII. Akcje własne i udziały do zbycia

XIII. Inne aktywa

1. Przyjęte aktywa – do zbycia

2. Pozostałe

XIV. Rozliczenia międzyokresowe

Suma aktywów

Pasywa

I. Zobowiązania wobec Banku Centralnego

II. Zobowiązania wobec instytucji finansowych

1. A vista

2. Terminowe

III. Zobowiązania wobec klientów i sektora budżetowego

1. Lokaty oszczędnościowe:

a) a vista

b) terminowe

2. Pozostałe:

a) a vista

b) terminowe

IV. Zobowiązania z tytułu papierów wartościowych

1. Własnych obligacji

2. Pozostałe

V. Fundusze specjalne i inne pasywa

1. Fundusze specjalne

2. Inne pasywa

VI. Rozliczenia międzyokresowe i przychody przyszłych okresów

1. Rozliczenia międzyokresowe

2. Przychody przyszłych okresów

VII. Rezerwy

1. Rezerwy na podatek dochodowy od osób prawnych

2. Pozostałe rezerwy

VIII. Zobowiązania podporządkowane

IX. Kapitał (fundusz) podstawowy

X. Zadeklarowane, lecz nie wniesione wkłady na poczet kapitału podstawowego (wielkość ujemna)

XI. Kapitał (fundusz) zapasowy

1. Ze sprzedaży akcji powyżej ich wartości nominalnej

2. Tworzony ustawowo

3. Tworzony zgodnie ze statutem

4. Inny

XII. Kapitał (fundusz) rezerwowy

1. Z aktualizacji wyceny

2. Na ogólne ryzyko bankowe

3. Pozostałe

XIII. Nie podzielony wynik finansowy z lat ubiegłych

1. Zysk (wielkość dodatnia)

2. Strata (wielkość ujemna)

XIV. Wynik finansowy netto roku obrotowego

1. Zysk netto (wielkość dodatnia)

2. Strata netto (wielkość ujemna)

Suma pasywów

Pozycje pozabilansowe

I. Zobowiązania warunkowe z tytułu:

1. Weksli akceptowanych i indosowanych, czeków, akredytyw itp.

2. Udzielonych gwarancji i poręczeń

3. Pozostałe

II. Zobowiązania wynikające z tytułu operacji kupna/sprzedaży z klauzulą odkupu

III. Ryzyko kredytowe wywołane nieodwołalnymi zobowiązaniami.

Bieg przedawnienia

W przypadku roszczeń z określonym terminem płatności bieg przedawnienia rozpoczyna się z chwilą nadejścia tego terminu. W jego braku, gdy płatność zależy od określonej czynności wierzyciela np. od wypowiedzenia pożyczki bezterminowej, bieg przedawnienia rozpoczyna się przy fikcyjnym założeniu, że wierzyciel dokonał tej czynności najwcześniej jak tylko mógł. Szczegółowe regulacje prawne mogą ustanawiać odmienne zasady ustalania daty rozpoczęcia biegu przedawnienia. Tak jest w przypadku roszczeń deliktowych, gdzie datą początkową jest dzień popełnienia czynu niedozwolonego.

Zawieszenie biegu przedawnienia

Zarówno przed jak i po rozpoczęciu biegu przedawnienia mogą pojawić się sytuacje, które obiektywnie uniemożliwiają wierzycielowi wykonywanie swych uprawnień w stosunku do dłużnika. Przeszkody te mogą utrzymywać się przez dowolnie długi okres. By zapobiec oczywistemu pokrzywdzeniu wierzyciela, którego roszczenie mogłoby się przedawnić zanim uzyskałby faktyczną możliwość jego dochodzenia, ustawa w niektórych przypadkach zatrzymuje bieg przedawnienia lub uniemożliwia jego rozpoczęcie. Bieg przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu:

co do roszczeń, które przysługują dzieciom przeciwko rodzicom - przez czas trwania władzy rodzicielskiej;
co do roszczeń, które przysługują osobom nie mającym pełnej zdolności do czynności prawnych przeciwko osobom sprawującym opiekę lub kuratelę - przez czas sprawowania przez te osoby opieki lub kurateli;
co do roszczeń, które przysługują jednemu z małżonków przeciwko drugiemu - przez czas trwania małżeństwa;
co do wszelkich roszczeń, gdy z powodu siły wyższej uprawniony nie może ich dochodzić przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw danego rodzaju - przez czas trwania przeszkody;
co do roszczeń z tytułu umowy przewozu krajowego - przez czas trwania próby pozasądowego rozwiązania sporu lecz nie dłużej niż 3 miesiące od daty wezwania do zapłaty lub złożenia reklamacji.

Po ustaniu przeszkody przedawnienie biegnie dalej z uwzględnieniem okresu pomiędzy rozpoczęciem biegu, a powstaniem przeszkody.

Przerwanie biegu przedawnienia

Dotychczasowy okres niezakończonego przedawnienia może być zniweczony na dwa sposoby:

przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia. Bieg przedawnienia przerywają następujące działania wierzyciela:
- wniesienie pozwu;
- złożenie wniosku o zawezwanie do próby ugodowej przed sądem;
- zgłoszenie w procesie zarzutu potrącenia wierzytelności wzajemnej przez pozwanego wierzyciela;
- złożenie wniosku o nadanie klauzuli wykonalności tytułowi egzekucyjnemu;
- zgłoszenie wierzytelności w toku postępowania upadłościowego;
- złożenie wniosku do komornika o wszczęcie egzekucji.
przez wszczęcie mediacji;
przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której przysługuje. Wyróżnia się dwie postaci uznania prowadzącego do przerwania biegu przedawnienia:
- uznanie właściwe będące umową, w której dłużnik stanowczo oświadcza, że jego dług istnieje w określonej wysokości,
- uznanie niewłaściwe będące oświadczeniem dłużnika, które nie wprost lecz pośrednio wskazuje na istnienie długu np. prośba o rozłożenie na raty, o przedłużenie terminu spłaty.

Przez czas trwania postępowania przed odpowiednim organem lub mediatorem bieg przedawnienia jest zatrzymany. Skuteczne przerwanie terminu przedawnienia powoduje, że jego bieg rozpoczyna się na nowo, a dotychczasowy okres traktuje się jak niebyły. Ten skutek odróżnia przerwanie biegu przedawnienia od jego zawieszenia. Przerwanie biegu przedawnienia przez czynność przed sądem nie następuje, jeżeli z przepisów prawa procesowego wynika, że jest ona bezskuteczna. Dlatego nie przerwie przedawnienia pozew wniesiony w sprawie, która zostaje następnie umorzona wskutek jego cofnięcia.

Wstrzymanie zakończenia biegu przedawnienia

Wyjątkowe okoliczności leżące po stronie wierzyciela niekiedy uzasadniają odstępstwo od ogólnych reguł określających termin przedawnienia danego rodzaju. Najczęściej chodzi tu o wzmocnienie jego ochrony w postaci wydłużenia terminu z uwagi na brak po jego stronie pełnej zdolności do czynności prawnych lub wystąpienie podstaw do ubezwłasnowolnienia. Bieg przedawnienia nie może się wówczas zakończyć wcześniej niż przed upływem dwóch lat od daty ustanowienia dla tej osoby przedstawiciela ustawowego lub ustania przyczyny jego ustanowienia(np. wskutek uzyskania pełnoletniości, bądź ustąpienia zaburzeń psychicznych). W przypadku roszczeń o naprawienie szkody na osobie wyrządzonej czynem niedozwolonym bieg przedawnienia może zakończyć się nie wcześniej niż z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Dodatkowo przedawnienie tego rodzaju roszczeń przysługujących osobie małoletniej(bez względu na to czy ma przedstawiciela ustawowego) nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat dwóch od uzyskania przez nią pełnoletniości.

Zakończenie biegu przedawnienia

Zakończenie biegu terminu przedawnienia skutkuje osłabieniem uprawnienia bezczynnego wierzyciela. Wprawdzie może on nadal dochodzić swego roszczenia przed sądem, lecz dłużnik do czasu prawomocnego wyroku może osłonić się zarzutem przedawnienia, który prowadzi do przegrania sprawy przez wierzyciela i oddalenia powództwa. W szczególnych przypadkach, sąd może uznać zarzut dłużnika za bezskuteczny, jeżeli oceni go jako nadużycie prawa podmiotowego.

Dłużnik spełniający dobrowolnie świadczenie przedawnione nie może domagać się jego zwrotu, gdyż jest to świadczenie należne. Niepodniesienie zarzutu przedawnienia w toku sprawy sądowej powoduje, że z chwilą prawomocnego orzeczenia zasądzającego wierzytelność dotychczasowe przedawnienie uznaje się za niebyłe. Bieg przedawnienia rozpoczyna się wówczas na nowo i jest obliczany wedle zasad dla roszczeń stwierdzonych prawomocnym orzeczeniem sądu.

Po zakończeniu biegu przedawnienia roszczenia dłużnik może zrzec się prawa do skorzystania z tego zarzutu. Wówczas powstaje sytuacja, jak gdyby roszczenie się nie przedawniło.

Przedawnienie się roszczenia nie stoi na przeszkodzie nałożeniu w postępowaniu karnym na sprawcę przestępstwa środka karnego w postaci obowiązku naprawienia szkody wyrządzonej pokrzywdzonemu.

Beige Book - Raport banków federalnych

Raport ten jest przygotowywany przez system rezerwy federalnej i publikowany jest 8 razy w roku. Zawiera on informacje na temat bieżących warunków gospodarowania oraz oczekiwań w poszczególnych regionach USA. Ponadto znajdują się w nim również wywiady z czołowymi biznesmenami i ekonomistami, którzy prezentują swoje poglądy na trendy gospodarcze. Mimo, że informacje w tym raporcie przedstawiają spóźniony obraz sytuacji to jednak w dużym stopniu jest on pomocny podczas prognozowania decyzji odnośnie przyszłej polityki monetarnej. Z uwagi na to, że raport zawiera dość długi tekst stanowi przedmiot analiz ekonomistów, które dopiero po pewnym czasie znajdują przełożenie w kursach.

Bankowość - podstawy

Bank- jest osobą prawną, działającą na podstawie ustaw, utworzoną na podstawie zezwoleń uprawniających do wykonywania czynności bankowych obciążających ryzykiem środki powierzone pod jakimkolwiek tytułem zwrotnym.

Rola banków:

pośrednika- (rozróżnia ona trzy podstawowe grupy klientów)

klienci, którym pieniądze w danym momencie są mniej potrzebne, mają ich za dużo;
klienci, którzy przychodzą po pieniądze;
bank jako pośrednik prowadzi do rozliczenia

gwaranta- polega na tym, że bank jest postrzegany jako instytucja zaufania społecznego
płatnika- polega między innymi na tym, że bank udzielając kredytu opłaca faktury od kredytobiorcy
agenta rządowego- jako fundusz powierniczy (może być depozytariuszem).
polityczna (BGŻ, PKO BP, BGK)

Banki w ramach swojej działalności prowadzą procesy transformacyjne, tj.:

transformacja środków- udzielanie kredytów;
transformacja terminów- jedną z zasad jest zasada adekwatności poziomej bilansu polegającej na tym, że depozyty tego samego charakteru powinny być transformowane na kredyty tego samego rodzaju;
transformacja ryzyka;
transformacja przestrzennej alokacji środków i zależność od regionów;
transformacja informacyjna.

Czynności bankowe

zastrzeżone:

przyjmowanie wkładów (terminowych i żądanie);
prowadzenie rachunków bankowych;
udzielanie kredytowi gwarancji bankowych;
przeprowadzanie rozliczeń pieniężnych;
emitowanie bankowych papierów wartościowych.

2. banki poza wykonywaniem czynności bankowych mogą także wykonywać:

operacje czekowe i wekslowe
udzielanie pożyczek pieniężnych
wydawanie kart płatniczych oraz wykonywanie operacji przy ich użyciu;
terminowe operacje finansowe (np. futures);
nabywanie i zbywanie wierzytelności pieniężnych (np. factoring z regresem);
wykonywanie czynności obrotu dewizowego;
przechowywanie przedmiotów i papierów wart. oraz udostępnianie skrytek sejfowych;

działalność komercyjna prowadzona nie tylko przez banki może:

obejmować lub nabywać akcje i prawa z akcji, udziały innej osoby prawnej nie będącej bankiem lub jednostki uczestnictwa w funduszach powierniczych, z tym że ich łączna wartość w stosunku do jednego podmiotu nie może przekroczyć 15% funduszu własnego banku;
zaciągać zobowiązania związane z emisją papierów wartościowych;
dokonywać obrotu pap.wart.
dokonywać na warunkach uzgodnionych z dłużnikiem zamiany wierzytelności na składniki majątku dłużnika, z tym, że bank jest zobowiązany do ich sprzedaży w okresie nie dłuższym niż 3 lata od daty nabycia;
świadczyć usługi konsultacyjno-doradcze w sprawach finansowych;
świadczyć inne usługi finansowe.

Klasyfikacja klientów instytucji bankowych:

Kryterium kraju pochodzenia:

rezydenci- osoby prawne lub fizyczne;
nierezydenci- osoby prawne i fizyczne obcokrajowe

Kryterium przynależności sektorowej (klienci klasyfikowani)

podmioty finansowe:

banki
NBP
Kantory
Poczta
Międzynarodowe organizacje finansowe

podmioty niefinansowe

przedsiębiorstwa (spółki, państwowe, spółdzielnie)
rolnicy indywidualni
wolne zawody
rzemieślnicy
osoby fizyczne (prowadzące działalność, gospodarstwa domowe)
inne podmioty niefinansowe (stowarzyszenia, fundacje, związki zawodowe)

podmioty budżetowe (jednostki budżetowe samorządowe i rządowe)

Podział operacji bankowych według przedmiotu działania:

Operacje bierne- pasywne (pozyskiwanie pieniędzy z rynku- kupno pieniądza)

mają odzwierciedlenie w pasywach w bilansie banku
przyjmowanie lokat
zaciąganie kredytów na rynku międzybankowym
emisja i sprzedaż bankowych papierów wart.

Operacje czynne- aktywne (lokowanie pieniędzy pozyskiwanych przez bank- sprzedaż pieniądza)

odwierciedlenie w aktywach w bilansie banku
udzielanie kredytów i pożyczek
lokowanie środków pieniężnych w różne inwestycje finansowe
zakup papierów wartościowych (bony skarbowe, akcje, obligacje, certyfikaty depozytowe)
skup wierzytelności (factoring)
operacje na rynkach terminowych
udzielanie poręczeń i gwarancji

Operacje pośredniczące (w obrocie krajowym i zagranicznym; nie kupno i nie sprzedaż pieniądza, ale usługi w obrocie pieniądzem na rzecz klientów w banku, np. depozyty)

prowadzenie rozliczeń pieniężnych
doradztwo finansowe, podatkowe, inwestycyjne;
przechowywanie przedmiotów i papierów wartościowych oraz udostępnienie skrytek sejfowych
wykonywanie czynności obrotu dewizowego

Operacje banku muszą być prowadzone w sposób uwzględniający dwie fundamentalne dla bankowości zasady:

minimalizowanie ryzyka bankowego
maksymalizowanie przychodów banku (lub wart. przedsięwzięcia bankowego)

Aktualne prawo bankowe formułuje wobec banków następujące obowiązki:

utrzymywanie płynności płatniczej;
zachowywanie należytej staranności w zakresie zapewniania bezpieczeństwa powierzonych bankowi środków;
zachowywanie tajemnicy bankowej;
przeciwdziałanie wykorzystywaniu działalności banków dla prania pieniędzy;
równe traktowanie wszystkich kontrahentów
publiczne ogłaszanie stosowanych przez bank stawek oprocentowania depozytów, kredytów, prowizji i opłat za usługi bankowe

Działalność banku oparta jest na następujących zasadach:

Samodzielność banków (oznacza autonomię banku, ale nie działanie bez ograniczeń)

zakres i rodzaje ograniczeń nakładają przepisy prawa bankowego
wynikające z potrzeby zachowania bezpieczeństwa depozytów klientów
z potrzeby ukierunkowywania działalności banków, współdziałanie z organami państwowymi w realizacji polityki gospodarczej

Samofinansowanie oznacza pokrywanie wydatków z przychodów, ale także ponoszenie wydatków na rozwój i wzrost wartości banku

główną determinantą rozwoju banku jest zysk osiągany z działalności
obciążenia banków są wyższe niż innych przedsiębiorstw (składki na BGF i rezerwa obowiązkowa)

Uniwersalizm

jednakowe warunki dla prowadzenia wszystkich rodzajów czynności bankowych
prawo klientów do wyboru banku
jednakowy tryb dopuszczania do działalności bankowej
takie same zasady postępowania uzdrawiającego, upadłościowego i likwidacyjnego

Zasada ochrony interesów klienta zgodna z przepisami UE

ochrona depozytów
licencjonowanie i nadzór nad bankami
zapisy umowy rach.bank., umowy kredytowe
publikowanie informacji o banku

Działalność banków (procedury bankowe) regulowana jest wieloma aktami prawnymi:

Ustawa Prawo Bankowe
Przepisy wykonawcze do tej ustawy wydawane przez Prezesa NBP i Komisję Nadzoru Bankowego, Radę Polityki Pieniężnej oraz Prezesów Banków
Inne ważne przepisy (k.c., kodeks spółek handlowych, prawo wekslowe, prawo czekowe, prawo działalności gosp., ustalenie ustawy prawo spółdzielcze, prawo dewizowe)

Prawa i obowiązki banku i klienta:

związane są z konkretnymi produktami powinny być czytelne dla obu stron;
muszą być sformułowane na piśmie;
nie mogą pozostawiać wątpliwości interpretacyjnej czy uznaniowej
klient musi się z nimi zapoznać i potwierdzić ten fakt własnoręcznym podpisem.

Zasady realizacji poszczególnych operacji bankowych nazywa się procedurami bankowymi:

opracowywane są przez banki
muszą być z jednej strony czytelna, w miarę proste i łatwe dla klienta, z drugiej zaś strony bezpieczne dla interesów banku; muszą być poddawane kontroli wewnętrznej w celu wykluczenia sytuacji naruszającej interes i dobre imię banku
przyjmują postać ogólnych warunków umów, instrukcji realizacji konkretnych produktów banku (instrukcji służbowych), regulaminów.

Bilans

to usystematyzowane, syntetyczne zestawienie majątku banku i źródeł jego finansowania (kapitał własny i zobowiązania) sporządzona na określony moment
przedstawia obraz majątku i kapitałów banku;
zamieszcza dane na dzień zamknięcia ksiąg rachunkowych po upływie poprzedniego roku obrotowego
układ bilansu ujednolica ustawa z dn. 29.09.94 (określa kolejność i sposób wykazywania składników aktywów i pasywów) oraz ustawa z dn. 9.11.00 o zmianie ustawy o rachunkowości

Porządek prezentacji składników bilansu:

aktywa- wg stopnia płynności (od najbardziej do najmniej płynnych)
pasywa- wg stopnia wymagalności (od najbardziej do najmniej wymagalnych)

Najbardziej użyteczną metodą klasyfikacji aktywów i zobowiązań banku jest:

grupowanie ich według rodzaju
wyszczególnienie wg przybliżonego porządku ich płynności
w bankach nie dokonuje się podziału majątku na trwały i obrotowy

Uproszczony układ bilansu banku:

I Aktywa:

Środki pieniężne

Należności

Papiery wartościowe

Aktywa trwałe

Inne aktywa

II Pasywa

Zobowiązania

Inne aktywa i rezerwy

Kapitały (fundusze)

AKTYWA BANKU

Środki pieniężne- to najbardziej płynna grupa środków gosp. Banku, a należą do nich:

gotówka w kasie
pozostałe środki w kasie (czeki podróżnicze obce, czeki bankierskie, złoto niemonetarne i inne materiały szlachetne, znaki wartościowe, np. blankiety wekslowe)
operacje z bankiem centralnym (środki znajdują się na rachunku nostro, czyli jest to rachunek bieżący banku komercyjnego w banku centralnym), rezerwy obowiązkowe, lokaty aukcyjne, czyli operacje warunkowej sprzedaży

Należności obejmują kwoty z tytułu:

złożonych przez bank lokat
udzielonych kredytów i pożyczek
skupionych wierzytelności
zrealizowanych gwarancji i poręczeń
należności podporządkowane

Kwoty te mogą pochodzić z sektorów finansowych NBP, sektora niefinansowego, budżetowego. Są należnościami, które pochodzą z tytułu których bank przekazał środki pieniężne innym jednostkom na okres dłuższy niż 5 lat zgodnie z zawartą umową i nie może ich wycofać wcześniej. Pochodzą także od poszczególnych sektorów, biorąc pod uwagę terminowość spłaty kapitału lub odsetek oraz sytuację ekon.-fin. dłużnika

Należności dzieli się na:

normalne- w przypadku, których:

opóźnienie w spłatach kapitału lub odsetek w stosunku do terminu umownego nie przekracza 1 miesiąca (w przypadku SP- 1 roku)
sytuacja ekon.-fin. dłużnika nie budzi obaw związanych z dalszymi terminowymi płatnościami.

pod obserwacją to należności spełniające kryteria określone dla należności normalnych lecz nie spełniające kryteriów ustalonych przez bank, związanych z określonym ryzykiem finansowym
zagrożone

należności poniżej standardu to takie w przypadku których opóźnienie w spłacie kapitału lub odsetek wynosi więcej niż 1 miesiąc lub syt. ekon.-fin. dłużnika może stanowić zagrożenie terminowości;
należności wątpliwe- to takie w przypadku których opóźnienie w spłacie kapitału lub odsetek wynosi od 3 do 6 miesięcy lub sytuacja ekon.-fin. dłużnika uległa pogorszeniu, a ponoszone straty powodują naruszenie funduszu założycielskiego, udziałowego, kapitału akcyjnego lub zakładowego; W przypadku należności od SP opóźnienie w spłacie od 1 roku do 2 lat lub należności, których upłynął od momentu podpisania umowy
należności stracone w przypadku których opóźnienie w spłacie kapitału lub odsetek przekracza pół roku, od dłużników postawionych w stan likwidacji lub upadłości albo przeciwko, którym bank złożył wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Od dłużników których miejsce pobytu nie jest znane i których majątek nie został ujawniony; w przypadku SP należności uznawane są za stracone, gdy opóźnienie spłat przekracza termin dwuletni i termin spłaty należności nie został w umowie określony, a od czasu podpisania umowy upłynął rok; należności są sporne

Papiery wartościowe obejmują:

dłużne papiery wartościowe handlowe, lokacyjne i operacyjne
akcje i inne pap. wart. handlowe, lokacyjne i operacyjne przynoszące dochody o stałej lub zmiennej wysokości;
akcje własne przejęte od akcjonariusza w zamian za dług albo nabyte w celu ich umorzenia (akcje własne banku) lub w związku z łączeniem się dwóch podmiotów

Aktywa trwałe banku- to składniki majątku przeznaczone do długotrwałego użytkowania, obejmują one:

finansowy majątek trwały:

dotacje dla oddziałow banku
akcje i udziały w jednostkach zależnych
akcje i udziały w jednostkach stowarzyszonych
udziały mniejszościowe

rzeczowy majątek trwały:

środki trwałe, które są własnością banku lub jego współwłasnością, dobrami zdolnymi do użytku od razu od momentu przejęcia ich do użytkowania, czyli są kompletne i zdatne do użytku, używane w okresie powyżej 1 roku, przeznaczone na własne potrzeby banku lub do oddania w używanie, obcymi środkami trwałymi, używanymi przez bank
inwestycje rozpoczęte i ogół poniesionych kosztów pozostających w bezpośrednim związku z niezakończoną jeszcze budową, montażem lub przekazaniem do używania nowego lub ulepszeniem już istniejącego obiektu

wartości niematerialne i prawe

nabyte przez bank prawa majątkowe nadające się do gospodarczego wykorzystywania
koszty organizacji poniesione przy założeniu lub późniejszym rozszerzeniu S.A.
wartość firmy
koszty zakończonych prac rozwojowych, które mogły być wykorzystywane gospodarczo

“Aktywa do zbycia” – są to zaliczane do aktywów trwałych składniki przejmowane przez banki w wyniku restrukturyzacji i przewłaszczeń, które poza rzeczowymi składnikami rzeczowego majątku trwałego obejmują też wartości niematerialne i prawne oraz zapasy.

Inne aktywa

rozliczenia o charakterze należnościowym
należności od dłużników
koszty rozliczane w czasie
pozostałe aktywa (rozliczenie związane z zakupionymi przez bank opcjami; zapasy związane z działalnością uboczną banku; różnice kursowe dotyczące długoterminowych składników banku).

Podział aktywów

Pracujące:

kredyty i pożyczki
papiery wartościowe
lokaty międzybankowe
operacje otwartego rynku z przeznaczeniem odkupu
akcje i udziały w innych podmiotach
pożyczki podporządkowane
jednostki uczestnictwa w otwartych funduszy inwestycyjnych

Niepracujące

kasa
dotacje dla oddziałów zagranicznych
wartości niematerialne i prawne
rezerwy obowiązujące
majątek trwały rzeczowy
aktywa do zbycia
majątek używany na podstawie umów najmu
konta różnych dłużników

PASYWA

Banki wykazują zasadniczą różnicę co do struktury kapitałowej porównując je do firm handlowych czy produkcyjnych. Podczas gdy pasywa firm produkcyjnych stosunku kapitałów własnych do obcych jest przeważnie równy i w firmach handlowych udział kapitałów własnych kształtuje się na poziomie ok. 60%. Inaczej sytuacja przedstawia się w banku komercyjnym. Tutaj kapitały własne stanowią ok. 10% pasywów w banku.

W pasywach banku ważną grupę stanowią zobowiązania wynikając z przeszłych zdarzeń w bankach, których rozliczenie “spowoduje” wydatkowanie przez nie środków uosabiających korzyści ekonomiczne.

I. Zobowiązania wobec:

sektora finansowego, które wynikają z operacji dokonywanych w:

banku centralnym w zakresie zaciągania kredytów refinansowych, kredytu aukcyjnego bądź kredytów zza granicznych linii kredytowych;
bankami innymi niż centralne, które obejmują środki gromadzone na rachunkach loro, na rachunkach terminowych i zablokowanych, a także środki otrzymane z tytułu kredytów i pożyczek oraz wystawione przez bank czeki podróżnicze lub czeki bankowskie;
z innymi instytucjami finansowymi, które obejmują środki gromadzone na rachunkach bieżących, terminowych zablokowanych oraz inne zobowiązania;
z własnymi oddziałami poza granicami kraju lub biurem maklerskim.

sektora niefinansowego

przedsiębiorstwa, spółki i spółdzielnie, przedsiębiorców i rolników indywidualnych oraz inne podmioty niefinansowe na rachunkach bieżących terminowych, pomocnicze, inwestycyjne
osoby prywatne na rachunkach oszczędnościowo – rozliczeniowych, książeczkach oszczędnościowych bieżących i terminowych, nabywaniu przez nie bonów oszczędnościowych i certyfikatów depozytowych; osoby te mogą deponować środki na rachunkach zwykłych nie oszczędnościowych (lokaty oszczędnościowe);
fundusze i fundacje na rachunkach bieżących, terminowych i pomocniczych oraz otrzymywaniu od nich środków, podlegających rozliczeniu w związku z udzielonymi innym podmiotom kredytami preferencyjnymi;

sektora budżetowego:

budżetem państwa, jednostkami budżetowymi państwa, jednostkami samorządu terytorialnego (gmina, powiat, województwo), które do jednostki gromadzą środki na rachunkach bieżących terminowych, pomocniczych oraz na finansowanie programów rozwojowych lub operacje o charakterze nadzwyczajnym;
funduszami celowymi (FUS)
poza zobowiązaniami z tytułu przyjmowanych depozytów i zaciąganych kredytów i pożyczek mogą wystąpić zobowiązania z tytułu emisji przez bank własnych papierów wartościowych dłużnych, tj. obligacje, bankowe papiery wartościowe, certyfikaty.

II. Inne pasywa i rezerwy, obejmujące:

rozliczenia o charakterze zobowiązaniowym, wynikające z rozrachunków pomiędzy bankami lub oddziałami danego banku, rozliczenia w obrocie papierów wartościowych i innymi instrumentami finansowymi;
zobowiązania wobec wierzycieli, do których należą Poczta Polska wykonująca obsługę zastępczą (tzn. wypłacająca środki pieniężne z ROR i książeczek oszczędnościowych, osób prywatnych), ZUS, budżet, inne jednostki publicznoprawne z tytułu składek i podatków, fundusze specjalne tworzone przez bank, pracownicy z tytułu wynagrodzeń i innych
koszty i przychody rozliczane w czasie, tj. koszty, które dotyczą bieżącego okresu sprawozdawczego, ale zostaną poniesione w przeszłości oraz przychody, pobrane z góry za określony czas lub przypadające na okres bieżący, ale możliwe do otrzymania w przyszłości lub te, których prawdopodobieństwo otrzymania jest niewielkie jak np. odsetki od należności zagrożonych;
pozostałe pasywa, wynikające z tytułu i przejęcie majątku za długi i przeznaczenie go do zbycia;

Rezerwy tworzone przez banki na:

podatek dochodowy w związku z przejściową różnicą z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych, spowodowaną odmiennością momentu uznania przychodu za osiągnięty lub kosztu na poniesiony w myśl ustawy i przepisów podatkowych
ryzyko ogólne, które służy pokryciem ryzyk związanych z prowadzenia działalności bankowej;
zobowiązania pozabilnasowe określone mianem rezerwy celowej, rezerwa celowa tworzona jest przez banki na zobowiązania pozabilansowe jeżeli mogą stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa wkładów oszczędnościowych i lokat zgromadzonych w bankach lub istotnie zniekształcić sytuację finansową banku.

Rezerwy celowe tworzone na aktywa:

tworzone są na aktywa i są nie wykazywane, tj. rezerwy na zobowiązania pozabilansowe w pasywach, lecz zmniejszają wartość składników majątku, czyli aktualizują wartość składników majątku których dotyczą;
nazywane w rachunkowości rezerwami na utratę wartości lub rezerwami niebilansowymi. Natomiast w myśl projektu międzynarodowego standardu rachunkowości rezerwy są zobowiązaniami a nie oddzielnym elementem sprawozdań;
tworzone wyłącznie wtedy, gdy w wyniku przeszłych zdarzeń, na jednostce spoczywa zobowiązanie wydatkowania środków a możliwy jest racjonalny szacunek kwoty tego obowiązku;

Kapitały (fundusze) własne banku powinno być dostosowane do rozmiarów działalności banku, gdyż od nich zależy jego bezpieczeństwo ekonomiczne. W funduszach własnych banki mogą być wyodrębnione funkcje:

podstawowe
uzupełniające

Fundusze podstawowe banku składają się:

Fundusz podstawowy wnoszony w chwili zakładania banku i określony jest jako kapitał założycielski. Jego wpłata powinna być dokonana przed wpisaniem banku do właściwego rejestru (tj. rejestru spółdzielni- banki spółdzielcze, rejestru handlowego- banki w formie S.A.) lub wystąpieniem do Komisji Nadzoru Bankowego o zezwolenie na rozpoczęcie działalności banku państwowego;

Przy czym funduszem podstawowym jest:

w banku państwowym fundusz statusowy (równowartość składników majątku przekazywanych przez SP na pokrycie funduszu)
w banku S.A.- kapitał akcyjny (równowartość emitowanych akcji w wartości nominalnej)
w banku spółdzielczym- fundusz udziałowy powstaje z udziałów członkowskich

Kapitał podstawowy może być:

podwyższony, a jego podwyższenie akcjonariusze lub udziałowcy mogą opłacić całkowicie lub częściowo;
w przypadku częściowego opłacenia, oddzielnie musi być podana wartość należnych lecz nie wniesionych wpłat na poczet kapitału podstawowego

Fundusz (kapitał) zapasowy jest tworzony we wszystkich formach banków, zgodnie ze statusem lub ustawą z zysku po opodatkowaniu i przeznaczony jest na pokrycie strat bilansowych (w bankach spółdzielczych nazywany jest funduszem zasobowym, który poza odpisami z zysku tworzony jest z wpłat przez członków wpisowego).

W bankach w formie S.A. na jego wysokość ma również wpływ nadwyżka ze sprzedaży akcji nad ich wartością nominalną, a także dopłaty wnoszone przez akcjonariuszy.

F. zapasowy może zwiększyć się także z tytułu aktualizacji wyceny rozchodowanych środków trwałych.

Fundusz rezerwowy- tworzony na określone w statucie banku cele (np. na straty z inwestycji kapitałowych za granicą)

Fundusz ogólnego ryzyka- tworzony z zysku na niezidentyfikowane ryzyko z działalności bankowej. Celem tego funduszu jest zwiększenie bezpieczeństwa banku, narażonego na niedające się przewidzieć i przepisać do poszczególnych operacji ryzyko.

Funduszami uzupełniającymi (za zgodą Komisji Nadzoru Bankowego) mogą być:

Zobowiązania z tytułu przyjętych przez bank na okres co najmniej 5 lat środków pieniężnych, które zgodnie z zawartą umową nie mogą być wcześniej wycofane z banku, a w razie likwidacji lub upadłości banku będą podlegały zwrotowi w ostatniej kolejności; ich wielkość zaliczona do funduszy nie może przekroczyć granic określonych ustawowo i nazwane są one zobowiązaniami podporządkowanymi
Funduszami z aktualizacji wyceny majątku trwałego
W odniesieniu do banku spółdzielczego, także część dodatkowej kwoty odpowiedzialności członków wynikającej z możliwości statutowego określenia, iż odpowiadają nie tylko do wysokości posiadanych udziałów, lecz podwójnej wysokości wniesionych wkładów
Inne pozycje bilansu bankowego, do których zgodnie z uchwałą należą:

Rezerwy na ryzyko i wydatki nie związane z działalnością podstawową banku, które tworzone są na pokrycie strat prawdopodobnych lub możliwych, nie związanych z podstawową działalnością banku
Fundusz inwestycyjny
Inne fundusze tworzone ze środków własnych lub obcych, które bank może na podstawie KNB zaliczyć do funduszy uzupełniających i wykorzystać na pokrycie niezidentyfikowanego ryzyka

zobowiązania z tytułu papierów wartościowych nieokreślonym terminie wymagalności oraz innych instrumentów w części opłaconej, jeśli KNB wyraziła zgodę na zaliczenie ich do funduszy uzupełniających poza funduszami podstawowymi i uzupełniającymi jako kategorie kapitałowe stanowiące “kapitał samofinansowania” należy wymienić:

nie podzielony wynik z lat ubiegłych
wynik finansowy netto roku obrotowego

Dodatkowo wyróżniamy pozycje pozabilansowe, które obejmują:

zobowiązania warunkowe, czyli takie, “gdy jest bardziej prawdopodobne niż nieprawdopodobne, że z wyniku zdarzeń przeszłych nastąpi wydatkowanie środków w przyszłości” są one w bankach efektem m.in. akceptowanie i indosowanie weksli, czeków, udzielonych gwarancji i poręczeń, potwierdzanie akredytyw (sposób spłacania należności)

Zobowiązania te mogą mieć charakter:

1.zobowiązań gwarancyjnych, obejmujących potwierdzone akredytywy eksportowe, czyli wykonanie eksportu, akceptowane traty, czyli zobowiązania banku potwierdzającego akredytywę do akceptowania weksla wystawionego celem odroczenia zapłaty tej akredytywy, udzielone gwarancje i poręczenie spłaty kredytów i innych zobowiązań

2.zobowiązań finansowych obejmujących otwarte linie kredytowe (limity kredytu w rachunku bieżącym lub kredytu wypłacanego w transzach), otwarte akredytywy importowe, czyli płatności za składniki importowe, akceptowane traty tj. potwierdzenie zapłaty weksla w późniejszym terminie z tytułu odroczenia płatności, jak również inne zobowiązania

Zobowiązania warunkowe:

Mogą być udzielone przez banki podmiotom finansowym, pozafinansowym, budżetowym. Wiąże się z nimi ryzyko, przed którym banki muszą się zabezpieczyć tworząc określone prawem rezerwy. Poziom rezerw jest zależny od kategorii, tak jak w przypadku należności wykazanych w aktywach, do której zostały zaliczone. Udzielone zobowiązania pozabilansowe, z tym jednak, że niewykorzystane kwoty kredytów (linie kredytowe) tworzy się rezerwy wtedy, gdy zobowiązanie banku do przekazywania środków kredytobiorcy jest bezwarunkowe, a w przypadku gdy ma ono charakter warunkowe – kredytobiorca może odmówić postawienia środków do dyspozycji, stąd wyodrębnia się w danych pozabilansowych informację o ryzyku wynikającym z nieodwołalnych zobowiązań kredytowych

Zobowiązania wynikające z operacji kupna lub sprzedaży z klauzulą odkupu:

Zobowiązania wynikające z operacji kupna lub sprzedaży z klauzulą odkupu, które wiążą się z przekazaniem w umówionym terminie wynikającym z umowy, sprzedanych wcześniej papierów wartościowych. W pierwszym przypadku bank w zamian za przekazane papiery otrzymuje środki pieniężne (ujmowane w aktywach), a w drugim przypadku – przekazuje środki pieniężne i otrzymuje papiery wartościowe

Poza tymi operacjami, banki przeprowadzają pozabilansowe transakcje:

walutowe, obejmujące zobowiązania z tytułu:

bieżących operacji wymiany trwających nie dłużej niż 48 godzin, polegających na kupnie złotych za dewizy i odwrotnie lub inne dewizy, bądź sprzedaż złotych za dewizy albo dewiz za złote lub inne dewizy

walutowe, obejmujące zobowiązania z tytułu:

terminowych operacji wymiany trwających dłużej niż 48 godzin
operacji depozytowych, czyli składania lokat lub przyjmowania depozytów w dewizach w przypadku których czas technicznego przygotowania wynosi ponad 48 godzin

papiery wartościowe nie tylko z klauzulą odkupu, obejmujące zobowiązania z tytułu:

papiery wartościowe do otrzymania, które bank nabył na własny rachunek lub z zamiarem odsprzedaży klientom
papiery wartościowe do wydania, które bank sprzedał w ramach subskrypcji emisji i zobowiązał się wydać nabywcom w określonym terminie

papiery wartościowe nie tylko z klauzulą odkupu, obejmujące zobowiązania z tytułu:

przejęcie emisji od emitenta i odsprzedaży papierów wartościowych nabywcom, które powodują powstanie zobowiązania wobec emitenta do przekazania środków z tytułu sprzedanych papierów oraz przekazanie papierów wartościowych ich nabywcy

instrumentami finansowymi, którymi są instrumenty podstawowe (środki pieniężne, należności, płatności i lokacyjne papiery wartościowe) i instrumenty pochodne, takie jak: transakcje opcji, kontrakty terminowe (futures i forwards) oraz transakcja wymiany stóp procentowych i wymiany walut, tzw. transakcje swap

Pochodne instrumenty finansowe:

pochodne instrumenty finansowe zwane często derywatami stosowane są w celu “redystrybucji ryzyka”, przed którym jedni chcą się zabezpieczyć, a inni chcą nim spekulować
stąd operacje instrumentami pochodnymi mogą mieć charakter operacji zabezpieczających, których celem jest domykanie określonych pozycji w celu redukcji ryzyka lub operacji spekulacyjnych, polegających na otwieraniu pozycji w celu osiągnięcia korzyści finansowych
derywaty mogą występować jako proste pochodne instrumenty finansowe lub złożone

Do pozostałych instrumentów finansowych należą:

transakcje terminowe – to transakcje, których “termin realizacji (tzn. zakup nie sprzedaż pewnych aktywów) nastąpi w przyszłości, ale po cenie ustalonej z góry już w momencie zawarcia transakcji”. Może to być transakcja typu forward lub typu futures. Transakcja forward rozliczana jest przez dostawę instrumentu, który był przedmiotem transakcji, zaś transakcja futurres rozliczana jest przez różnicę cen kursów i indeksów, czyli instrument bazowy ma w tym przypadku tylko charakter umowy i nie jest dostarczany w ramach rozliczenia.
Transakcje opcyjne – to dające prawo a nie obowiązek “kupna lub sprzedaży określonej ilości instrumentu bazowego w ciągu ustalonego terminu (opcja amerykańska) lub w dniu wygaśnięcia (opcja europejska) po z góry ustalonej cenie.”

Transakcje złożone:

Są między innymi transakcje swap polegają na kupnie lub sprzedaży walut z dostawą natychmiastową oraz jednoczesnej sprzedaży, kupnie tej samej kwoty waluty obcej z dostawą terminową po ugodowym z góry kursie. Dokonywane są one w celu wyeliminowania ryzyka kursowego w przypadku, gdy równocześnie powstają wymagalne zobowiązania w walucie obcej i terminowa należność terminowo lub odwrotnie

Pozabilansowo prezentowane są:

Także w bankach informacje o przyjętych w zamian na wierzytelność aktywach, na które bank posiada jeszcze tytułów użytkowych na podstawie zawartych umów najmu, dzierżawy lub innych o podobnym charakterze

Akt prawny

- rezultat tworzenia prawa przez właściwy organ państwowy lub samorządowy. Zawiera nazwę, okreslenie organu wydającego, datę publikacji i datę wejścia w życie, preambułę oraz pogrupowane w artykuły i paragrafy przepisy prawne. Dla wejścia w życie aktu prawnego konieczna jest jego publikacja we właściwym wydawnictwie. W Polsce są to: Dziennik Ustaw RP oraz Dziennik Urzędowy RP “Monitor Polski”. Swój dziennik urzędowy wydaje także każde ministerstwo (np. Dziennik Urzędowy Ministerstwa Obrony Narodowej). Dla prawa miejscowego wydawane są np. wojewódzkie dzienniki urzędowe.

Akt prawny rozumiany jest też jako działanie organu państwa lub podmiotu prawnego, zgodne z obowiązującymi przepisami w celu wywołania skutków prawnych w konkretnym stosunku prawnym (orzeczenie lub inna czynność prawna). Akt prawny w tym rozumieniu może być jednostronny albo dwustronny czy też konstytutywny lub deklaratoryjny.